banner ad

Prof. Bartyzel: Republikanie, patriotyzm, pięści i rewolwery

| 10 listopada 2016 | 0 Komentarzy

godlo2

Pierwszym rządem, który zbuntował się przeciwko Radzie Regencyjnej (choć był przez nią powołany) i zapowiedział powołanie republikańskiego "rządu narodowego", był rząd endeka Józefa Świeżyńskiego; próbę zamachu z 3 listopada przeprowadzał też endek, minister spraw wewnętrznych w tym rządzie, Zygmunt Chrzanowski. Nb. to Świeżyński podjął starania o uwolnienie J. Piłsudskiego z Magdeburga (to akurat za zgodą RR) i mianował go zaocznie ministrem spraw wojskowych.


To taki przyczynek do kwestii odpowiedzialności za to, że odradzająca się Polska "ni z tego, ni z owego" przestała był monarchią.
Jeszcze w październiku 1918 wszyscy, nawet Daszyński, byli monarchistami, a w ciągu kilku tygodni monarchizm "wyparował", od socjalistów po endeków, nawet u konserwatystów krakowskich.

***

Jakże żałosne są te próby budowania "postępowej tradycji patriotycznej" (skąd my to znamy?), zasadzające się na przeciwstawianiu "dobrej" PPS "złemu" ONR. Tymczasem, nie trzeba nawet zbyt głęboko ryć w historii, żeby zobaczyć, że obie formacje więcej łączyło niż dzieliło. To był dokładnie ten sam typ psychiczny działaczy, tylko rozsunięty w czasie, o jedno pokolenie (początek XX wieku – lata 30.). Jedni i drudzy lubili sobie postrzelać, wyznając tę samą "dialektykę pięści i rewolweru", jeśli zaś chodzi o prawdziwy terroryzm, to bojowcy PPS z 1905 roku biją ONR-ów na głowę – ci ostatni mogli sobie rozwalić co najwyżej parę żydowskich straganów.
Co do programu, to antykapitalistyczny radykalizm społeczny był mniej więcej na tym samym poziomie, a program RNR-Falangi szedł nawet dalej w postulatach nacjonalizacji niż "radomski" program PPS z 1937 r.
Różniły ich natomiast dwie rzeczy. ONR-owcy byli katolikami, i to szczerymi, nietraktującymi wiary instrumentalnie. PPS-owcy w najlepszym wypadku byli religijnie indyferentni.
Po drugie, PPS była prożydowska, a ONR antyżydowski. I o to, proszę Państwa, cały ten kaman. Cała reszta to tylko zasłona dymna.

 

Post scriptum:
Nie ma w tym zresztą nic oryginalnego w sensie swoiście polskiego. Przecież faszyści włoscy, francuscy, hiszpańscy etc. z lat 30. to na ogół rozczarowani socjaliści albo ich dzieci.

 

Profesor Jacek Bartyzel

Kategoria: Historia, Jacek Bartyzel, Myśl, Polityka, Publicystyka, Uncategorized

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *