banner ad

Brzozowski: Edukacja, która cierpi

| 22 czerwca 2018 | 0 Komentarzy

Istotą współczesnej edukacji wydaje się dążność do nieokreślonego celu społecznego, który przy okazji będzie zawierał w sobie realizację celów indywidualnych – zwłaszcza celów dotyczących materialnego dorobku „adepta” oraz akceptacji dla jego „bycia” i „wolności”. Powszechność nauki wymusiła, i wymusza nadal, stworzenie pewnego rodzaju uniwersaliów, których źródłem zdają się być dość słabo nasycone precyzją semantyczną prawa i obowiązki, kodeksy i karty prawa człowieka. Sama już uniwersalność wpajana od najmłodszych lat zdaje się być największym obciążeniem dla młodego człowieka, który mimo swoistej akceptacji dla podobieństwa w społeczeństwie z czasem dostrzega też swoją odrębność – odrębność nie mogącą się wyrwać z ram systemu oświaty.

Systemowe podejście oraz próba walki jaką toczą między sobą strony tego edukacyjnego konfliktu: rodzice, uczniowie, nauczyciele, specjaliści od edukacji – sieje spustoszenie w głowach każdej ze strony. Można dostrzec różnego rodzaju próby ustanowienia porządku i ładu edukacyjnego, w którym każda ze strony walczy specyficznymi metodami, z których najczęstszą jest zrzucanie odpowiedzialności. Wzajemne pretensje i zarzuty, które krążą po szkolnych korytarzach, rodzinnych przyjęciach i pedagogicznych debatach stają częścią krajobrazu, w którym najtrudniej jest tym malutkim – widzą, że o nich toczy się walka, ale jest ona tak brutalna, że zamykają oczy i zatykają uszy. Nie chcą oni patrzeć na obwinianych za wszystko nauczycieli, którzy stracili całkowitą „władzę” i szacunek. Nie chcą słuchać zaprogramowanych na „karierę” i „dobrą pracę” rodziców. Mają dość politycznych reformatorów i rewolucjonistów. Znudziły im się centra nauki, tablety, rzutniki, multimedialne tablice. Coraz częściej sięgają do głębin wirtualnego świata albo głębin szklanych butelek czy wypełnionych niepewnymi substancjami „fifek”. A po tym wszystkim próbują jakoś znaleźć sens życia, który będzie czymś większym niż te wszystkie dobra, która już posiadają – niedoceniając wartości tego co już mają obok zaczynają bezwładnie staczać się ku stanom depresyjnym, zaburzeniom osobowości czy innym problemom związanym ze sferą psyche.

A mimo to ciągle słyszą o pokoju, wspólnocie dobrych i pięknych, otwartych i tolerancyjnych, pełnych altruizmu i empatii „nowych ludzi” – przemienionych jakąś magiczną różdżką historii. Czy aby na pewno pokolenie najbardziej samotne, depresyjne i przeciążone problemami codzienności jest w stanie zaakceptować tę formę „utopii”, którą na każdym kroku im serwujemy? „Wystarczy być dobrym. Wystarczy myśleć pozytywnie. Wystarczy się dobrze uczyć. Wystarczy…sobie radzić” – dla wielu młodych ludzi z ranami po żyletkach, po próbach samobójczych i z ogromnymi ranami psychicznymi to po prostu nie wystarczy – potrzebują innej alternatywy.

Żeby zmienić edukacje nie potrzeba rewolucji czy reformy – potrzeba edukacji. Edukacji w pełnym tego słowa znaczeniu – edukacji nie młodych, ale dorosłych, dojrzałych obywateli, którzy mają się zająć edukacją młodych. Trzeba przestać wierzyć w instytucje, karty praw, konstytucje, konwencje i inne akty normatywne, aby zacząć wierzyć w człowieka. Normatywne spojrzenia na rzeczywistość nie tylko wypacza, ale także redukuje i degraduje człowieka, zabierając go w jakąś trójwymiarową rzeczywistość, gdzie każdy jej element posiada paragraf, certyfikat bezpieczeństwa i „podmiot odpowiedzialny”. Ta deformacja rzeczywistości, w której nie możemy nas nasycić, buduje pokolenie kazuistów pragnących uratować świat od klęsk, wojen i wszelkiego zła, kompletnie nie definiując czym jest zło, a czym dobro. Możemy przeczytać tysiąc książek, znaleźć drugie tyle cytatów i wypowiedzi mądrych ludzi o tym co jest w życiu ważne, a co najważniejsze. A i tak nie mamy czasu na realizację górnolotnych idei i wdrażanie w życie poradników. Szeroki strumień informacji prowadzi nas na manowce poznawcze w których nie jesteśmy już w stanie określić co jest prawdą, a co nie – wzmaga to nasz lęk, naszą niepewność.

Ten lęk, bierność i niepewność widzą młodzi, którzy bardzo pragną pewności. Mają dość prawd negocjowalnych, niepełnych. Pragną lekcji życia, które nie dzieli się na przedmioty, w którym równania i nierówności są tylko ułamkiem codzienności. Pragną lekcji człowieczeństwa, nauki oddzielania dobra od zła, pragnień od potrzeb, emocji od uczuć. A najbardziej potrzebują sprawczości, poczucia odpowiedzialności za siebie i innych – po prostu chcą znaczyć coś więcej niż wynik maturalnego egzaminu i ocena w dzienniku. I mają dość serwowania idei pacyfizmu życiowego – idei opartej na przeświadczeniu, że o wiedzę, pracę, dobro, miłość nie trzeba walczyć, że to przyjdzie bez bólu. Edukacja musi boleć i uczyć odpowiednich reakcji na cierpienie, ponieważ nie ma życia bez cierpienia, bez słabości, bez niepewności – i takiej edukacji potrzebuje dzisiejsza Edukacja.

Franciszek Brzozowski

fot. Nikolayhg, Pixabay, Creative Commons 

Kategoria: Franciszek Brzozowski, Kultura, Myśl, Publicystyka

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *